Bert van Kruijssen

“Wie ben je?”

Een Zeeuw in Amsterdam. Maar veel langer in Amsterdam dan in Zeeland. Gek genoeg hoe goed ik inmiddels ook meedraai in het Hollandse, ik heb een andere opvoeding gehad. Nuchterheid, de zaken van een afstandje te bekijken en je niet laten meeslepen door de waan van de dag. Dat onderscheidt ons Zeeuwen denk ik, het ligt verankert in me. Van daaruit heb ik mijn plek zowel privé als professioneel opgebouwd boven de rivieren. Zeeuwen zijn anders dan Hollanders kreeg ik vanuit mijn jeugd mee. Toen ik als 18-jarige in Rotterdam ging studeren nam ik dat als levensles mee. Ik ben een positief, optimistisch en Bourgondisch mens. Genieten van het leven, eten, drinken, uitgaan. Ik ben sociologie gaan studeren en had daarnaast een baan bij een grote Nederlandse bank. Een totaal ander leven dan nu. Het vanuit een academisch perspectief naar het leven en kijken heeft me veel gebracht, een andere blik op de maatschappij, op mensen en wat we doen. Wat zijn de structuren, wat speelt er nog meer onder het wateroppervlak? Een beschouwende en relativerende blik denk ik. Na 20 jaar bij de bank dacht ik? “Wil ik zo mijn pensioen halen? Is dit leven uitdagend genoeg voor me?” Het antwoord was nee. Ik verhuisde naar Amsterdam en maakte kennis met toneel, theater, acteurs, meertaligheid. Ik werd bestuurslid bij toneelverenigingen en ging me inzetten voor acteurs. Van daaruit ben ik uiteindelijk castingdirector geworden gericht op voice-overs. Ik heb de sprong gewaagd van loondienst naar werken als zelfstandige. Dat was best spannend. Het heeft me veel plezier en pieken in het leven gebracht. En ook onzekerheid, stress, hoofdbrekens en dalen.

Het bleek geen eenvoudig bestaan zogezegd. Ik heb nooit hoeven zoeken naar werk, het kwam vanzelf op mijn pad. Na mijn ontslag bij de bank heb ik nooit meer omgekeken. Ik heb gelijk iemand in dienst genomen en al snel groeide ik uit van eenmanszaak naar een bedrijf met zes mensen in dienst. Die groei bracht wel andere uitdagingen met zich mee. Spannend en geweldig tegelijk. Ik ben blij dat ik die reis gemaakt heb, dat pad gekozen heb. Als ik terugkijk zie ik ups en downs en onderaan de streep een gelukkig mens. Ik heb het naar mijn zin nu. Ik heb een mooi leven, een fijn privéleven, een levenspartner. Het ontbreekt me eigenlijk aan niets. Het heeft me geleerd om op eigen benen te staan. Onafhankelijk van wat mensen van me vinden, te denken en te leven. Groot verschil als zelfstandige is je financiële toekomst.

Pensioen opbouwen dat moet je zelf doen. Je denk in eerste instantie als je jong bent alleen aan werken, continuïteit van opdrachten en inkomen. Je stelt dat stukje pensioenopbouw uit. En opeens ben je vijftig. Dan val je wel even stil. Ik heb daar toch te weinig aandacht aan besteed tijdens mijn werkende leven. Er komt een moment dat je meer gaat nadenken. Hoe gaat het leven eruitzien als ik straks echt boven de 65 ben? Ik was rond die leeftijd alleenstaand. Heb ik een levenspartner wanneer ik met pensioen ga? Dat heeft me toen wel beziggehouden. Hoe ga ik dan leven? Wat moet ik straks doen als ik niet meer werk en geen levenspartner heb? Dat is een relatief korte fase van zorg voor me geweest. Ik voelde me kwetsbaar en dat bleek later eigenlijk flauwekul. Het was een tijdelijk gevoel, geen feitelijkheid. Wanneer later dichterbij komt worden dingen realiteit. Dat is de relativering in het leven. Er komt wel wat, zolang je maar gezond bent. Ik heb een enorm sociaal netwerk, goeie vrienden, trouwe vrienden. Daarin is niets veranderd in de afgelopen jaren. De maatschappij lijkt gericht te zijn tot je 69e, daarna ga je met pensioen. En dan schijnt er niks meer te zijn? Maar dat is natuurlijk helemaal niet zo. Het wordt je aangepraat dat het werkende leven daarna ophoudt. Alsof je vanaf dat moment geen actief leven meer hebt. Ik heb niet echt hobby’s, maar mijn studie afmaken of een boek schrijven misschien, ik kan nog zoveel. Ik ben ziek geweest, negen Een maand of negen geleden was ik nog prima gezond, ik voelde me fit en sportte veel. Toen kreeg ik onverwacht de diagnose darmkanker. Nu is het behandeltraject net afgerond en is de kanker weg. Deze maanden hebben een groot mentaal effect op me. Ik besef me meer dat het leven eindig is. Daar ben ik nog niet helemaal klaar mee, dat besef heeft tijd nodig. Ik leef met dezelfde onzekerheid die iedereen heeft. De bewustwording is ook dat het leven weer doorgaat. Ik mag weer buiten spelen. Ik zeg tegen mezelf: “Je gaat niet bij de pakken neer zitten, je gaat het gewoon doen. Aangaan en oplossen voor zover je dat kunt. Hup, gooi die deur open en ga naar buiten!” Zo maak ik er het beste van.

“Waarin ga je méér jezelf worden je bent stopt… en waarin juist minder?”

Ik ben gewoon blijven werken. In een ander tempo en op een ander niveau misschien. Ik ben nu 5 jaar gepensioneerd, maar ik heb nooit willen stoppen met werken. Ik doe wat ik leuk vind en ga daar gewoon mee door zolang niemand roept “Hé ouwe boomer, hou nou eens op!” Ik blijf lekker bezig. Wat er wel veranderd is, is dat er een heleboel verantwoordelijkheden zijn weggevallen. Verantwoordelijkheid voor personeel, omzet, opdrachten, klanten en netwerk. Ik heb sinds mijn pensioen alleen mijn laptop, internet en mijn telefoon nodig. Ik kon makkelijk in mijn eentje door. Het basisinkomen met mijn AOW en een stukje aanvullend pensioen is er nu. Dat geeft is rust en is heel lekker. Als ik werken niet leuk meer vind, niet echt meer iets kan bijdragen dan doe ik het niet meer, dan stop ik ermee. Maar ik kan meer en meer mijzelf zijn, ik word steeds meer Bert. Het grote moeten is eraf. Het is een ontwikkeling van onzeker naar zelfbewust, wijsheid en tevredenheid.

“Welke kleine gewoonte van nu zou je nooit meer willen inruilen?”

Ik verwen mezelf wat meer. Ik hoef niet meer zoveel. Ik spijbel wat hier en daar en richt mijn leven meer in zoals ik dat zelf wil. Ik sta mezelf toe om ook een middag niets te doen, het strand te zien, de bergen in te gaan. Werk is nog steeds belangrijk voor me maar de kwaliteit van mijn leven aanzienlijk verbeterd. Vrijheid is alles voor me. Ik kan van dag tot dag zelf besluiten wat ik doe en wat ik wil. Geen verantwoordelijkheid meer naar en voor anderen, wat een winst. Ik kan morgen zeggen, dicht die laptop en ik ga iets anders doen. Wat ik dan ga doen is nog een raadsel. Maar ik maak me geen zorgen. Zingen, schrijven, acteren een cursus. Misschien is het een volkstuin en misschien een cursus aan de universiteit. Ik heb geen idee. Ik heb een heerlijke relatie, dat is mijn basis. Dat is wat ik heb en daarna zien we het samen wel. We hebben het goed samen. Ik denk er wel na over later, dat heb ik altijd gedaan maar ik hang er geen nieuwe verplichtingen aan vast. De realiteit doet zich steeds anders voor dan dat ik had bedacht wanneer ik er eenmaal aankom.

“Waarin is pensioen het grootste kantelpunt in je leven? Wat is de grootste verandering?”

Het was echt een symbolisch moment, het moment dat ik met pensioen ging, tussen mijn 66e en 67e jaar in. Het was april 2020 en de start van de coronapandemie. Al het werk viel opeens weg, een lege agenda. Alle opdrachten werden geannuleerd. Het was ook het moment van mijn eerste AOW. Ik was aan het werk en had er niet bij stil gestaan. Ik realiseerde me dat er voor mij minder financiële onrust was dan bij mijn collega’s in het veld omdat ik opeens AOW en pensioen kreeg. Ik voelde me een bofkont in vergelijking met anderen. Ingehaald door mijn eigen pensioenleeftijd voelde ik me minder kwetsbaar dan anderen juist door het pensioen.